معرفی آذرجشن در ایران باستان: آذر یعنی آتش؛ نامی دخترانه که از نهمین ماه سال… پنجشنبه ۱ آذر ۹۷

معرفی آذرجشن در ایران باستان:

آذر یعنی آتش؛ نامی دخترانه که از نهمین ماه سال گرفته شده است. از دوره ساسانی به این سو جشنی به نام آذرجشن نیز به یادگار مانده که در نهمین روز از نهمین ماه سال یعنی آذرماه برپا می شود. در واقع علت نامگذاری این ماه به «آذر» برپایی جشن آتش در آن است. در این روز آتش افروخته می شود و مردم به استقبال زمستان می روند. آتش را مبارک می شمارند و سعی می کنند تا پایان زمستان آن را روشن نگه دارند. این جشن را آذرخش، آذرگان و جشنِ آذر نیز می گویند. ادامه مطلب را در اراول بخوانید.

آذرجشن

تاریخ ایرانی پر بوده از جشن ها و آیین ها ولی این روزها ما به جای رجوع به آیین های باستانی خودمان نظر به فرهنگ های دیگر داریم تا شاید رسمی و رسومی برای خود به وجود بیاوریم و بهانه ای برای شادی پیدا کنیم. البته اخذ کردن جنبه های مثبت فرهنگی دیگران هیچ ایرادی ندارد ولی صحبت این است که جشن های باستانی هر ملتی برآمده از فرهنگِ نیازها، جغرافیا و دیگر پدیده های بومی آن منطقه است.

مثلا ایرانیان رسوم زیادی در ارتباط با آب دارند و علت آن هم نیازی است که کویرنشینان به این عنصر حیاتی برای باروری زمین داشته اند. جشن هایی که به نام آتش، آب و… برپا می شود پیوند عمیقی با اقلیم، روحیات جمعی و فرهنگ ایرانی دارد. این روزها همین تفاوت های فرهنگی است که توجه گردشگران خارجی را جلب می کند. تفاوت هایی که در فرهنگ های مختلف وجود دارد و برآمده از فرهنگ های باستانی آن  ملت هاست، نقش پر رنگی در گردشگری فرهنگی دارد.

آذرجشن

آذر، ایزد نگهبانِ آتش است. در فرهنگ ایرانی آتش از پدیده های مقدسی است که در کنار آب و خاک محترم شمرده می شود. آتش با نور خود که نشانی از آذرِ اهورایی است جان و دل یاران اهورامزدا را روشنایی می بخشد. آذرجشن، از جشن های مخصوص آتش است که در فرهنگ ایرانی برای ستایش اهورایی برگزار می شده است.

قدمت آذرجشن:

با اینکه این روزها آذر جشن خیلی ناشناخته است، ولی در گذشته اهمیت زیادی داشته است. حتی در دوره اسلامی نیز این جشن همچنان برقرار بود. شاهدِ آن اینکه در بسیاری از منابع اسلامی نیز درباره اش سخن رفته است.

به طور کلی در دوره ساسانی جشن ها و آیین های زیادی برپا می شده است. برای شناخت درست جشن ها و آیین های باستانی باید به درک درستی از تقویم کهنِ ایرانی دست یافت؛ چون بیشتر این جشن ها با تقویم در ارتباط بوده است. آذر جشن به روزگاری بر می گردد که برپایی جشن هایی به مناسبت ماه و روز رواج داشته است. در واقع انگیزه اصلی انتخاب نام هایی مثل تیر و آذر برای ماه نخست تابستان و ماه آخر پاییز در زمان تاسیس تقویم ایرانی بوده است.

آذرجشن

مراسم آذرجشن:

در آذرجشن خانه ها و آتشکده ها تزئین می شد. مردم لباس نو می پوشیدند و به نظافت عبادتگاه ها می پرداختند. مردم بر بام خانه ها می رفتند و آتش می افروختند. چوب هایی که بر آتش قرار می گرفت چوب هایی خوش بو و خوش سوز بود. در آن روز شادی و شادمانی می کردند و با خواندن نیایش و دعا خود را مشغول می کردند. معمولا در آذرجشن نیز مثل سایر جشن هایی ایرانی سفره ای پهن می شد. در این سفره‌ی آیینی انواع خوراکی ها قرار می گرفت.

از آنجا که فصل سرما در حال شروع شدن بود،

کسانی که در آتشکد ها این جشن را برپا می کردند

بعد از اتمام جشن هر یک اخگری آتش با خود به خانه می آوردند

تا در فصل سرما از آن استفاده کنند.

باور مردم این بود که نگذارند این آتش خاموش شود؛

این آتش مبارک و فرخنده بود. یکی از باورهایی که در این روز وجود داشته

و در آثارالباقیه بیرونی آمده مشورت کردن است.

گویی رسم بوده که اگر موضوع مهمی وجود داشت

در این روز راجع به آن با دیگران مشورت می کردند.

آذرجشن

آذرجشن در حال حاضر:

این روزها نیز در شهرهای شیراز، یزد، کرمان و تهران

زردشتیان این جشن را بر پا می کنند و با رفتن به

مراکز دینی به دعا و نیایش مشغول می شوند.

البته این جشن به اندازه قدیم عمومیت ندارد و

تنها به اقلیت های دینی محدود شده است

ولی هنوز هم می تواند زمینه ای برای برپایی جشن هایی ملی را فراهم کند.

این جشن نوعی شکرگزاری است، شکرانه آمدن زمستان.

حقیقت این است که این جشن، جشن آغاز زمستان است.

مراسم شب چله، ادامه آذر جشنِ باستانی است.

در بعضی از مراسم های به یادگار مانده از آن زمان

هنوز نام و نشان آذر پیداست. مثلا در ملایر جشن «چله زری» برگزار می شود

که نشان از پیوند جشن چله و جشن آذر (زری) است.

آذرجشن

علت نامگذاری ماه آذر:

علت اینکه این ماه، آذر نامیده شده،

برگزاری جشن آذر یعنی جشن آتش در آغاز این ماه بوده است.

در واقع این ماه نامش را از این جشن به یادگار دارد.

این موضوع از یک سو نشان دهنده اهمیت آذرجشن است

و از سوی دیگر حکایت از قدیمی بودن آن می کند؛ چ

را این جشن کهن تر از زمانی است که نام های تقویم گذاشته شود.

 


عفیفه خدنگی – ۳۰ آبان ۹۷ – منبع: jis.ut.ac.ir

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 دیدگاه

  1. خیلی عالی بود. سپاس از این مطلب خوب

    • موبایل: ۰۹۱۲۳۴۵۹۸۹۸