ارسی سازی در معماری ایرانی این روزها بخش زیادی از ساعات روز را در ساختمان… یکشنبه ۱۶ دی ۹۷

ارسی سازی در معماری ایرانی

این روزها بخش زیادی از ساعات روز را در ساختمان ها و محیط های بسته می گذرانیم و نور فضاهای داخلی حس و حالمان را خوب یا بد می کند. خوب می دانیم که تأمین نور طبیعی در خانه ها و محل کار ضرورت دارد. از یک سو تابش خورشید می تواند منجر به ورود گرما به داخل ساختمان ها شده، در فصل سرما هوا را تعدیل کند. از سوی دیگر تابش زیاد ممکن است چشممان را بزند. از این رو از راهکارهای معماران ایرانی برای تعدیل نور در دوره صفویه و به خصوص قاجار ، ساختن اُرُسی به کمک شیشه های رنگی و ساده بود. اُرُسی پنجره مشبکی بود که بیشتر در اشکوب کوشک‌ ها و پیشانی و رواق ساختمان‌ های سردسیری به کار می رفت.

با اراول همراه باشید.

ارسی سازی

ارسی از هنرهای فراموش شده اما بسیار زیبای سرزمینمان است. دیگر این روزها به ندرت پیش می آید که خانه و عمارتی ارسی داشته باشد. اگر هم کسی قصد به کار بردن ارسی برای در و پنجره ها داشته باشد پیدا کردن ارسی ساز به این راحتی ها ممکن نیست. شاید هم آن شیشه های رنگی را دیگر نتوان یافت. هنرمندان ارسی‌ ساز که تعداشان روز به روز کمتر می شود در حال حاضر تنها به مرمت در و پنجره ‌های قدیمی مشغول اند و بازاری برای ساخت ارسی های جدید نمی یابند.

ارسی سازی یا نازک کاری از شاخه های کار روی چوب به شمار می رود. کار با چوب به طور عمده به شش رشته نجاری، ‏نجاری نازک‌ کاری، خاتم ‌کاری، منبت ‌کاری و معرق ‌کاری تقسیم می شود که ‏هر یک زیبایی خاص خود را دارد. از رشته‌ های قدیمی و زیبای کار با چوب‌، ‏نجاری نازک‌ کاری یا ارسی ‌‌سازی است.

ارسی سازی

شیوه ارسی سازی

در هنر ارسی‌ سازی هیچگونه میخ و ‏چسب به کار نمی ‌رود بلکه تمام نقش و نگار‌های آن از طریق اتصالات ظریف ‏چوب است. برای این کار ابتدا طرح اولیه با ‏اطلاعاتی از هندسه و مثلثات روی کاغذ تهیه می‌ شود و سپس با دقت و ظرافت ‏ چوب ‌ها بریده شده شیشه‌ ها کنار هم چیده می‌‏ شود و تمام اتصالات با فنون زیبای نجاری به هم وصل می‌ گردد. هنر ارسی‌ سازی پیوندی است بین نجاری، ‏نازک‌ کاری چوب، شیشه بری و طراحی.

 

نخستین ارسی های ایران

نخستین ارسی‌ های ایران به عصر صفویه بر می گردد. در آن زمان در نقاط مختلف کشور شاهد این هنر بودیم. در عصر قاجار ارسی‌ سازی با هنر قواره ‌بری تلفیق شد و رونق زیادی پیدا کرد. با این حال با ورود آهن به ایران این هنر مورد بی مهری قرار گرفت و روز به روز کنار گذاشته شد چرا که درهای آهنی جای درهای چوبی قدیمی را گرفت.

ارسی سازی

ارسی سازی برخلاف درهای آهنی که جای آن ها را گرفت، هنری ظریف و پر از ریزه کاری است.

ارسی سازی

هنرهای ارسی سازی

از هنرهای سنتی که در ارسی سازی به کار می رود گره ‌سازی، پارچه ‌بری، قواره‌ بری، مشبک، درود گری، شیشه ‌بری و… است. در و پنجره ‌های مشبک و ارسی کاری شده از یک سو حفاظ مناسبی در برابر آفتاب گرم و سوزان بودند و از سوی دیگر نور را در رنگ ‌های متنوع و متعدد منعکس می ‌کردند. ارسی ها جلوه ‌ای خاص به تزئینات وابسته به بنا می دادند.

ارسی سازی

 

شکل و هندسه ارسی

تمامی طرح های

ارسی های قاجاری، منحنی هستند. این طرح ها از نقش های اصلی بته جقه،

چهارپر و طرح های قاب بندی و گل تشکیل شده است. در دوره قاجار به این طرح ها

علاقه زیادی نشان می دادند. در واقع در دوره قاجار طرح های سنتی در اغلب هنرها به کار می رفت و با توجه به مصالح و ابزار کار آن هنر، در بعضی جاها ساده و در بعضی جاها با جزئیات همراه بود.

علل استفاده از ارسی

ارسی باعث می ‌شود نور خورشید

به اندازه کافی، نه

کمتر نه بیشتر وارد فضای اتاق شود.

رنگ ‌های مختلف آن و ایجاد

نورهای همرنگ بر روی انسان تاثیر متفاوتی دارد.

هر رنگ در کنار رنگ های دیگر شدت این تاثیر را خنثی

می ‌کند و مقدار مناسب آن را تنظیم و تعدیل می‌ کند.

بیشتر رنگ ‌های ارسی ها لاجوردی، زرد، سبز و قرمز است.

این روزها با توجه به نفوذ معماری غرب و کم رنگ شدن

عناصر سنتی، ارسی نیز در حال فراموشی است.

 

 


عفیفه خدنگی | ۱۵ دی ۹۷

۱+

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 دیدگاه

  1. علی اصغر معمار

    غمناک ترین قسمتش کمرنگ شدن این حرفه و اساتیدش هست
    تشکر از نویسنده

    ۱+
    • موبایل: ۰۹۰۲۷۹۰۶۰۲۵