جشن سده در آبان‌روز از بهمن‌ماه در ایران باستان جشن های زیادی وجود داشته که… یکشنبه ۷ بهمن ۹۷

جشن سده در آبان‌روز از بهمن‌ماه

در ایران باستان جشن های زیادی وجود داشته که عموما به مناسب ماه ها و فصول مختلف سال برپا می شده است. بعضی از این جشن ها ارتباط با سبک زندگی کشاورزی مردم داشته و بعضی از باورهای دینی آن ها نشئت می گرفته است. جشن سده یکی از این جشن های باستانی است که

در بین زرتشتیان رایج بوده و هنوز هم بعد از گذشت قرن ها هر ساله در روز دهم بهمن ماه با جدیت و شور و حال بر پا می شود.

در این جشن شبانه آتش برپا می شود و شور و نشاط زیادی به راه می افتد. این جشن از دوران ساسانی در ایران رواج داشته و پس از ورود اسلام به ایران نیز از رونق نیفتاده است

بلکه در دروه حکومت های آغازین اسلامی مثل غزنویان نیز با شکوه

هر چه تمام برگزار می شده است. معرفی جشن سَده را در مجله گردشگری اراول از دست ندهید.

جشن سده

در تقویم باستانی ایرانی ماه ها و  روزها نام های به خصوصی داشتند.

بر طبق این تقویم جشن سده در ۱۰ بهمن برابر با آبان روز از بهمن

برگزار می شود. سَده جشنی پر از نور و گرما و نشاط است. همه حال و هوایی خاص دارند و عده ای برای شرکت

در این مراسم راهی سفر می شوند. زرتشتیان با برپایی جشن سده با سرمای زمستان و تاریکی شب به مبارزه بر می خیزند.

در شاهنامه فردوسي بارها از جشن سده نام برده شده که نشانگر

اهمیت و شکوه مراسمِ آن در گذشته داشته است.

جشن سده

با شروع ماه بهمن جوامع زرتشتی ایران حال و هوایی خاص پیدا می کنند. آن ها خود را برای برگزاری جشنی آیینی آماده می کنند. البته این جشن تنها جنبه آیینی ندارد بلکه به جشنی کهن و ملی تبدیل شده است. حتی ایرانیان خارج از کشور هم به این آیین می پیوندند و هر کجا که باشند جشن سده را برگزار می کنند.

جشن سده

وجه تسمیه سده

جشن سده در عصر ساسانی با نام ستك(satak) يا سدهگ(sakhag) شناخته می شد ولی عرب های مسلمانی که به ایران آمده بودند  آن را به صورت سدق و سذق تلفظ می کردند و کم کم این واژه به شکل «سده» تغییر پیدا کرد.

سده به معناي عدد ۱۰۰ است. در فرهنگ ‌هاي پارسي به معناي آتشي با شعله هاي بلند نیز به کار می رفته است. البته معنی دوم بیشتر تحت تاثیر برگزاری این جشن بر این واژه مترتب شده است.

جشن سده

برگزاری جشن سده

این جشن از آن جشن هاست که از روزها و ماه قبلش برایش برنامه ریزی می کنند. نه تنها مردم که علمای دینی زرتشتی نیز تدابیری برای بهتر برگزار شدن آن می اندیشند. هیزم جمع آوری می شود و از ۹ بهمن به محل مراسم آورده می شود. خرمنی بلند از هیزم و خار تدارک به هم می آید و روز جشن به آتش کشیده می شود. بعضی بعد از اتمام مراسم هیزم های سوخته شده را به عنوان تبرک و برکت روزی با خود به همراه می برند. مردم این روز را برای خود تعطیل می کنند و از همه جا خود را به مراسم می رسانند.

جشن سده

مردم گروه گروه فرش می اندازند و بساط آجیل و خوراکی را به راه می اندازند. صدای موسیقی بلند می شود و مراسمی مثل شاهنامه خوانی، نقالی، پرده خوانی و … انجام می شود. این مراسم تا تاریک شدن هوا ادامه می یابد.

غروب که می شود بخش اصلی مراسم یعنی روشن کردن آتش شروع می شود. موبدان زرتشتی با لباس های سفید در حالی که بخش هایی از اوستا به نام آتشْ‌نیایش را می خوانند دست در دست هم به سمت هیزم ها می روند. این خرمن های آتش را بامدادان از آتشکده ها به این مراسم می آورند. بعضی جوانان نیز لباس سفید به تن مشعل در دست می گیرند و به آن ها گره می خورند. همه دور آتش می چرخند و در نهایت موبد بزرگ از یک سو و دیگران از طرف های دیگر مشعل هایشان را به مخروط هیزم ها می سپارند. نور و گرما در دل تاریکی جلوه گر می شود.

جشن سده

آتش که برافروخته می شود همه دور آن جمع می شوند، نوازندگان شروع به نواختن می کنند و مردم تا خاموش شدن شب به رقص و پایکوبی مشغول می شوند. همه شور می گیرند و نشاط برپا می شود. شعرهایی کهن برگرفته از دوره زراعت و کشاورزی و شعرهایی آیینی خوانده می شود.

آتش که فروکش کرد و از زبانه هایش کاسته شد مردم یک به یک از روی آن می پرند. بعضی با اسب از روی آتش عبور می کنند. آتش که خاکستر می شود وقت بازگشت است؛ مراسم اینگونه پایان می گیرد. کشاورزان کمی از خاکستر این مراسم را به نشانه اتمام زمستان و سرمایش به مزارعشان می برند تا سرمای زمین رخت بر بندد.

جشن سده

دلیل برگزاری مراسم

برای این مراسم دلایل زیادی ذکر کرده اند. بعضی از این دلایل از این قرار است:

۱- فرا رسیدن صدمین روز از زمستان

۲- صد روز پیش از به دست آمدن محصول و  غلات

۳- چهلمین روز از تولد خورشید

۴- روز پدید آمدن آتش؛ روزی که انسان برای نخستین بار آتش را کشف کرد.

۵- بلوغ صدمین فرزند نخستین انسان

۶- مبارزه با اهریمن

جشن سده

محل برگزاری مراسم

هر ساله این مراسم در میان زرتشتیان استان یزد

و روستاهای اطرافش، استان تهران، کرج، اهواز، خراسان، اصفهان، شیراز،

کرمان و روستاهای آن، آمریکا (کالیفرنیا)، اروپا (سوئد) و  استرالیا

برپا می شود. در این مراسم عموما در مکانی باز و معمولا غیر مسکونی

برگزار می شود. در شهرها و روستاهای یزد، کرمان و شیراز معمولا

همه مردم چه زردشتی و چه غیر آن در این مراسم حاضر می شوند.

کرمان به برگزاری جشن های با شکوه سده مشهور است و هر ساله

این مراسم در باغچه بداغ آباد برگزار می شود. در تهران نیز این مراسم

در کوشک ورجاوند نزدیک کرج برگزار می شود ولی اختصاص به زردشتیان دارد.

این جشن در دوران حکومت غزنویان،

سلجوقیان، خوارزمشاهیان، آل زیار، مغولان و…

جریان داشته است. در حال حاضر نیز با گذشت هزارها

سال از برگزاری نخستین جشن سده، تغییر چندانی در آن

مراسم دیده نمی شود.

 


عفیفه خدنگی | ۶ بهمن ۹۷ منبع: کارناوال

۰

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه