آق آش؛ جشن ۶۳ سالگی ترکمن ها: آئین «آق آش» یا «آق قوین» از بهترین… یکشنبه ۱۱ آذر ۹۷

آق آش؛ جشن ۶۳ سالگی ترکمن ها:

آئین «آق آش» یا «آق قوین» از بهترین و متداول ترین آئین ها و رسوم ترکمن هاست که متاسفانه این روزها در حال فراموش شدن است. آق آش، جشن ۶۳ سالگی مردان ترکمن است. مردی که به این سن می رسد برایش جشنی برپا می کنند، گوسفندی سفید به نام آق آش ذبح می کنند و ولیمه می دهند. دلیل اصلی جشن ۶۳ سالگی هم‌سن شدن مرد ترکمن با پیامبر اکرم(ص) است. دلیل دیگر آن عمر کوتاه ترکمن ها در گذشته های بسیار دور است. برپایی این جشن برای ترکمن ها نوعی افتخار و ارادت به پیامبر و دین اسلام و در ضمن نشانه ای از احترام به سالمندان است. ادامه مطلب را در اراول دنبال کنید.

جشن 63 سالگی

جشن ۶۳ سالگی که به نام آق آش یا آق قوین شناخته می شود، از عشق و ارادت قوم ترکمن به پیامبر اکرم حکایت می کند. پیامبر اکرم ۶۳ سال عمر کردند و از آنجا که ترکمن ها مسلمانانی بسیار معتقد هستند این رسم دیرینه را از گذشته  در گوشه و کنار استان گلستان برپا می کرده اند. جشن ۶۳ سالگی در گذشته بیشتر از امروز رواج داشت و هر زمان که یکی از مردان ترکمن به این سن می رسیدند، هر فصل از سال که بود، جشن برپا می شد.

آق آش به چه معناست؟

آق آش به معنای گوسفند سفید است و دلیل نامگذاری این جشن نیز قربانی کردن این حیوان در این روز است. در گذشته این جشن آداب و رسوم خاصی داشت و معمولا با ذبح گوسفندهای سفید و ولیمه دادن همراه می شد. هر گاه جشن مفصل تر برگزار می شد، غذاهای سفید نیز در این مراسم تهیه می گردید.

جشنی برای ریش سفیدان:

جشن ۶۳ سالگی نمادی از رسیدن مردان به مرحله شایسته رفتار کردن و فاصله گرفتن از تیرگی ها و بدی هاست. در گذشته آق قوین یا آق آش برای مردان ترکمن رواج زیادی داشت. برپایی این جشن نوعی خوش یمنی و خوش صوابی محسوب می شد و علت اهمیت آن را باید در فرهنگ ترکمن ردیابی کرد.

شاید بتوان اهمیت این جشن نوع زندگی ترکمن ها در قدیم دانست. زندگی ترکمن های اولیه به گونه ای بود که کمتر پیش می آمد مردان به سن بالا برسند. کوچ های مکرر، سختی زندگی دامداری با نبود وضعیت مناسب بهداشتی از یک سو و از سوی دیگر جنگ های داخلی و تهاجم همسایه ها به این قوم آن ها در معرض مرگ و میر زیادی قرار می داد. در نتیجه کمتر پیش می آمد مردی به ۶۳ سالگی برسد.

جشن 63 سالگی

محققان بر آن اند که ترکمن ها پیش از اسلام  پیرو دین «شامانیزم» بوده اند ولی برپایی جشن آق آش در میان آن ها به آن زمان بر نمی گردد بلکه پس از مسلمان شدن در بین آن ها رواج پیدا کرده است.

جشن 63 سالگی

تفاوت این جشن در اقوام مختلف:

به گزارش خبرگزاری مهر تکه ها، یمودها و گوگلان ها از جمله اقوام ترکمن هستند که این جشن در بین آن ها به چشم می خورد ولی از نظر کیفیت برگزاری تفاوت هایی در هر کجا دارد.

در بین یمودهای ترکمن برای ولیمه آبگوشت طبخ می شود و گوشت آن نیز باید حتما از آق قوین یعنی گوشت گوسفند سفید تهیه شده باشد. برخی تیره های ترکمن های تکه مثل آق تمش ها و تیره جونی، پوست گوسفند سفید را بین مردمان روستاهای حاشیه و چادرنشین ها تقسیم می کنند.

جشن 63 سالگی

در بعضی اقوام این جشن با مسابقه اسب سواری، گورش

یا کشتی سنتی همراه می شود ولی بسته به وضعیت مالی

برگزار کنندگان مفصل تر یا ساده تر برگزار می شود. «بای»

یا ثروتمندهای ترکمن جشن ۶۳ سالگی را با برنامه های دیگری مانند کشتی

گورش یا اسب چپانی همراه می کنند و افراد معمولی نیز کمتر به این مراسم می پردازند.

در آئین کشتی گورش که در جشن ۶۳ سالگی

برگزار می شود، کشتی گیران حرفه ای از روستاهای

مختلف شرکت می کنند و پهلوانان دو فن

«سورشما و یان بشی» را به کار می گیرند.

جشن 63 سالگی

وضعیت فعلی جشن ۶۳ سالگی:

این جشن در حال حاضر بیشتر در مناطقی رواج دارد

که ترکمن های آن منطقه کمتر یکجانشین شده اند.

این آیین هم اکنون در بعضی روستاهای گمیش تپه،

بعضی مناطق هوتن، بعضی روستاهای شمال آق قلا و…

به ندرت مشاهده می شود. در روستای «باغلق» شهرستان

رازو جرگلان خراسان شمالی نیز این رویداد و آیین در منزل

ترکمن‌ها برگزار می‌شود.

چه خوب می شود اگر جشن ۶۳ سالگی و جشنی مختص

سالخوردگان برای زنان و مردان در سرتاسر کشور رواج پیدا کند.

 


عفیفه خدنگی – ۱۰ آبان ۹۷

۲+

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 دیدگاه

  1. قمر خانم

    چقدر خوبه آدم ۶۳ ساله بشه براش جشن بگیرن ما که فک کنم به سی سال هم نرسیم تو این اوضاع والا

    ۰
    • موبایل: ۰۹۱۱۷۳۳۶۴۴۷