خانه های تاریخی در مشهد ؛ هویت پنهان شهر تعدادی از خانه های تاریخی در… پنجشنبه ۷ تیر ۹۷

خانه های تاریخی در مشهد ؛ هویت پنهان شهر

تعدادی از خانه های تاریخی در مشهد که صحه بر قدیمی بودن این شهر و سابقه تاریخی و هویت  آن دارد با وجود ساخت و سازهای بسیار زیاد و  تغییرات اجتماعی و سیاسی، هنوز پابرجا هستند. خانه هایی که از تغییرات مدرن گرایی و شهرسازی مصون مانده و هر یک سندی بر هویت تاریخی این شهر اند. در این مقاله به معرفی سه مورد از خانه های تاریخی در مشهد می پردازیم. با اراول همراه باشید.

خانه های تاریخی در مشهد

خانه ملک

این خانه در ضلع شرقی خیابان امام خمینی قرار دارد که سابقا به خیابان ارگ شهرت داشته، و زمانی محل اقامت حاج حسین ملک بود. خانه ملک با زیربنایی در حدود ۶۰۰ متر مربع در دو طبقه ساخته شده است. قدمت این خانه به اوایل قرن چهاردهم خورشیدی باز می گردد. وسعت خانه ملک در زمان سکونت حاج حسین ملک بیش از مساحت کنونی بوده است. آنچه امروز به عنوان خانه ملک شناخته می شود بخش بیرونی خانه است که در سال ۱۳۷۹ مرمت شده و قسمت اندرونی خانه به شکل کامل تخریب شده است.

خانه ملک در حال حاضر به عنوان مرکز هنرهای سنتی میراث فرهنگی خراسان رضوی مورد استفاده قرار می گیرد و کارگاه های بافت فرش و گلیم، ساخت سفال و سرامیک، سوزن دوزی، معرق کاری و منبت کاری، تذهیب و مینیاتور، چرم و صحافی سنتی در این خانه برگزار می شود. نمای خانه ترکیبی از کاشی کاری و آجر کاری است و به لحاظ معماری سبک سنتی ایرانی و اروپایی را در کنار هم دارد؛ نمای خانه به شیوه سنتی ساخته شده است اما پلان آن به سبک معماری اروپایی است.

در محوطه حیاط و باغ خانه، حمامی قرار دارد که در واقع تنها نمونه باقی مانده از حمام های خصوصی آن دوران است. سبک ساخت حمام به شیوه معماری اسلامی است و قسمت های “میان در”، “گرم خانه”، “سرویس بهداشتی”، “نمازخانه”، “آتشدان”، “انبار چوب” و “انبار سوخت” در ساخت آن تعبیه شده است.

بازدید از این خانه برای عموم آزاد است و در ایام هفته می توان از ساعت ۸ الی ۱۸ از خانه ملک بازدید کرد. خانه ملک در ضلع شرقی خیابان امام خمینی و رو به روی ساختمان دارایی واقع شده است.

خانه های تاریخی در مشهد

خانه توکلی

قدمت خانه توکلی به زمان قاجار باز می گردد و روزگاری متعلق به یکی از تاجران سرشناس مشهدی به نام “کشمشیان” بوده است. بعدها شخصی به نام “توکلی” این خانه را خرید و از آن زمان به خانه توکلی شهرت پیدا کرد. این خانه که امروز در فهرست آثار ملی قرار دارد به خاطر استفاده از هنر کاشی کاری و آجرکاری که در ساخت آن  به کار رفته، شهرت بسیاری میان خانه های تاریخی در مشهد پیدا کرده است. وجود ستون های آجری هم که در قسمت فوقانی آن کتیبه ای وجود دارد بر زیبایی و ارزش بنا می افزاید. فضاهای داخلی خانه را ارسی های زیبایی از یکدیگر جدا  کرده اند و دو کتیبه کاشیکاری در قسمت ورودی خانه دیده می شود.

این خانه در خیابان نواب صفوی قرار دارد و بازدید از آن برای عموم آزاد است. زمان بازدید از این خانه همه روزه در ساعات ۷ صبح الی ۳ بعد از ظهر است. خانه توکلی  در خیابان نواب صفوی ۷ واقع شده و بازدید از آن رایگان است.

خانه های تاریخی در مشهد

خانه داروغه

خانه داروغه از خانه های تاریخی مشهد است که قدمت آن به

زمان قاجار باز می گردد. این خانه در خیابان نواب صفوی در راسته

حوض مسگران و در کوچه ای موسوم به کوچه داروغه واقع شده و در فهرست آثار ملی کشور قرار دارد.

محمد یوسف خان که در اواخر دوران قاجار داروغه

مشهد بود دستور ساخت این خانه را می دهد.

گویا تا سه دهه پیش از این، هنوز خانه داروغه برای

سکونت استفاده می شده است. اما از سال ۱۳۶۶ تا ۱۳۹۱ توسط

یکی از هیئت های مذهبی شهرستان میبد به عنوان اقامتگاه

استفاده می شده. از سال ۱۳۹۱ مالکیت خانه داروغه

به شهرداری مشهد واگذار و مرمت آن آغاز شد.

معماری خانه داروغه که ظاهرا توسط معماران روسی انجام شده

در دو بخش زمستان نشین و تابستان نشین صورت گرفته است.

در بخش زمستان نشین خانه، همه وسایل گرمایی و همچنین

مطبخ در طبقه زیرین تعبیه شده اند. از نکات برجسته معماری

این خانه، وجود بخاری دیواری و پنجره های دو جداره برای

حفظ گرما است که نسبت به معماری آن زمان نظیر ندارد.

در بخش تابستان نشین خانه نیز اتاق های بادگیر و حوض

آبی تعبیه شده است.

 

اراول: سفر، جاذبه، تجربه

برای رزرو بلیط هواپیما، تور و هتل با شماره ۳۸۰۹۲ – ۰۵۱ تماس بگیرید.

 


زهره خسروی | ۵ تیرماه ۹۷

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 دیدگاه

  1. خانه داروغه در یک محله بسیار زیبا قرار گرفته، یعنی محله بازسازی شده و بعضی از کسب و کارهای قدیمی رو به شکل نمادین احیاء کردن.
    زمان و ساعت بازدید از این خانه از ساعت ۸ الی ۱۴ هست و فقط در روزهای عادی. یعنی جمعه ها و ایام تعطیل خانه داروغه درش به روی مردم بسته است. عملا کارمندها و افراد شاغل نمی تونن به بازدید از خانه داروغه برن مگه اینکه مرخصی بگیرن و روز جمعه ام که میشه رفت و این خونه رو بازدید کرد درش به روی شما بسته است. وقتی علتشو جویا می شیم میگن چون شهرداری نیرو نداره که روزهای جمعه اینجا رو اداره کنه. آخه متولی این خانه در حال حاضر شهرداری مشهد هست.
    مسئول حراست اونجا هم زیاد آدم خوش اخلاقی نیست. وقتی ازش سوال می پرسی میگه: “برین روی تابلوی دمِ در همه چی نوشته شده خودتون بخونین”.
    خلاصه اینکه نه روز تعطیل دربِ خانه داروغه به روی مردم بازه و نه کارکنان خوش اخلاق و پاسخگویی اونجا مشغول به کارند.
    اگر قرار نیست در یک شهر توریستی مثل مشهد که ادعا می کنیم پایتخت گردشگری مذهبی در ایران هست، از بناهای تاریخی به درآمد پایدار برسیم، لطفا وارد حوزه گردشگری نشیم.
    بهتره قبل از معرفی یک بنا به عنوان جاذبه گردشگری ببینیم که اولا کارکنان آموزش دیده که با سواد گردشگری آشنا هستند داریم که به خدمت بگیریم یا نه.
    دوما یاد بگیریم که گردشگری زمان و روز تعطیل نمیشناسه و اتفاقا در صنعت گردشگری باید برای “اوقات فراغت” افراد برنامه ریزی کنیم نه اینکه ساعت بازدید از یک بنا ساعت کاری ادارات و شرکت های دولتی و خصوصی باشه.
    یادمون باشه که در صنعت گردشگری “آموزش” حرف اول رو میزنه.

    • موبایل: ۰۹۰۳۱۳۱۳۲۰۳