خیابان سپه قزوین: اولین خیابان مدرن ایران خیابان سپه در قزوین است. قزوین شهری قدیمی… سه شنبه ۸ آبان ۹۷

خیابان سپه قزوین:

اولین خیابان مدرن ایران خیابان سپه در قزوین است. قزوین شهری قدیمی است که پیش از اسلام نیز وجود داشت ولی در زمان صفویان که حکومت ایرانیان یکپارچه شد مدتی پایتخت کل ایران بود. همانطور که می دانید پادشاهان صفوی پیش از اصفهان، قزوین را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرده بودند. در همان زمان بود که به معماری و عناصر شهرسازی در قزوین توجه کردند. از جمله این عناصر شهری می توان به پی ریزی شیوه ای جدید در شهرسازی شبیه به خیابان های امروزی اشاره کرد. در مقاله امروزِ اراول راجع به نخستین خیابان ایرانی، یعنی خیابان سپه قزوین صحبت خواهیم کرد.

خیابان سپه

قزوین از شهرهای تاریخی و گردشگری هیچ چیزی کمتر ندارد بلکه در خیلی موارد نسبت به دیگر شهرهای کشور جاذبه های دیدنی بیشتری دارد. خیابان سپه نیز یکی از این جاذبه های مهم است. این خیابان را به نام عالی قاپو یا خیابان دولتی نیز می شناخته اند ولی امروزه به آن خیابان شهدا می گویند. خیابان سپه از ضلع شمالی به کاخ چهل ستون و کاخ عالی قاپو می رسد. تعجب نکنید!! اینجا هم مثل اصفهان چهل ستون و عالی قاپو دارد ولی بناهای اصفهانی معروف تر است؛ جالب است بدانید که اصفهان هم خیابان سپه دارد. ضلع جنوبی خیابان سپه از مسجد جامع عتیق می گذرد و به خیابان سلامگاه و خیابان راه ری می رسد. این خیابان از شرق مشتمل بر مغازه های آجرنمایی با سبک بازارهای قدیمی است. همانطور که متوجه شدید این خیابان در بافت اصلی و قدیمی شهر و در دل بناهای مهم و کلیدی آن مثل بازار، مسجد جامع و کاخ سلاطین بوده است.

خیابان سپه

علت نامگذاری خیابان سپه:

شاید با شنیدن نام سپه به یاد بانک سپه، سردار سپه و اینجور چیزها بیفتید ولی ربطی به هیچ کدام از این ها ندارد. «سپه» نام محله ای در هرات افغانستان (که زمانی جزو خراسان بزرگ به شمار می رفته) بوده که شاه طهماسب صفوی در دوران ولیعهدی در آنجا ساکن بوده است. البته روستا یا محله ای به نام سپه نیز در سیستان وجود داشته است. در زمان شاه صفی این خیابان از سوی جنوب ادامه داشته و به قبرستان شهر قزوین که کهنبر نام داشته می رسیده است. بعدها خیابان سپه بر قسمتی از شهرستان قدیم اطلاق شده و این بخش از شهر قزوین را محله خیابان می نامیدند.

خیابان سپه

معماری خیابان سپه:

تا پیش از این، ساخت خیابان به این شکل در معماری اسلامی و ایرانی مرسوم نبود. معمولا یک میدان یا عرصه در مرکز شهر وجود داشت که اماکن مهم شهر از قبیل مسجد و مدرسه و کاخ و خانه های مردم پیرامون آن شکل می گرفت. خیابان های مستقیم به شکل امروزی که همه عناصر شهری اطراف آن بنا شود وجود نداشت. ولی در سبک جدید، خیابان ها معمولا با مجاری آب و فاضلاب از وسط یا کناره ها تعبیه می شود و معمولا محلی برای رفت آمد پیاده روها و سواره ها قرار می گیرد.

خیابان سپه در دوره صفوی از محل دروازه عالی قاپو تا محل تقریبی مقابل مسجد جامع احداث شده است. پس از آن و با انتقال پایتخت به اصفهان نمونه‌ تکامل یافته ‌تر آن در اصفهان در خیابان چهار باغ  احداث شد.

خیابان قزوین

تاریخچه خیابان سپه:

در دوره حکومت صفوی شاه تهماسب اول

زمین های محله زنگی ‌آباد خریداری شد و

با نام جعفرآباد برای ساخت کاخ ‌ها، باغ‌ ها و عمارت ‌های حکومتی تعیین گشت.

بعد از آن مجموعه ای ابنیه از قبیل کاخ و باغ در این منطقه احداث شد.

این محل به نوعی دولتخانه و مقر حکومتی صفویان در قزوین به شمار می رفت.

در زمان ناصرالدین شاه، تغییراتی در این خیابان صورت گرفت.

در قسمت جنوبی خیابان سپه یعنی از مقابل مسجد جامع

تا چهارراه سپه فعلی، مهمانخانه و چاپارخانه احداث شد و

خیابان سپه را از شرق مهمانخانه در معبر باریکی به خیابان طهران متصل کردند.

این منطقه در حال حاضر محل استقرار بارفروشان است.

خیابان سپه

مهمانخانه و چاپارخانه خیابان سپه

در سال ۱۳۱۰ خورشیدی خراب شد و

در محل آن سبزه میدان جایگزین شد.

چیزی نگذشت که این فضای سبز نیز به سبب بی ‌آبی از بین رفت.

بعدها که در قزوین راه آهن به راه افتاد

ایستگاهی در جنوب شهر استقرار یافت

که تا خیابان سپه ادامه پیدا کرد. سبزه میدان

و بخشی از کاروانسرای سعد السلطنه نیز از بین رفت.

خیابان سپه از مهمترین آثار دوران صفویه بود

و با وسعتی بسیار بیشتر از آنچه الان هست،

در عصر شاه طهماسب و شاه عباس بزرگ برای پذیرایی

ازسفرای دول بیگانه و بزرگان مورد استفاده قرار می گرفت.

 


عفیفه خدنگی – ۷ آبان ۹۷

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه