ساعت های موجود در حرم: در صحن و سرای حرم امام رضا (ع) دیدنی های… سه شنبه ۲۹ آبان ۹۷

ساعت های موجود در حرم:

در صحن و سرای حرم امام رضا (ع) دیدنی های زیادی وجود دارد که در کنار زیارت، عاشقان اهل بیت را سرگرم می کند. از جاذبه های دینی حرم دو ساعت بزرگ است که بر روی گلدسته ها نصب شده و هر دو از یادگاران گذشته است. یکی از این گلدسته ها روی ایوان غربی صحن انقلاب و دیگری بر بلندای ایوان جنوبی صحن آزادی یا همان صحن کهنه جای گرفته است. این ساعت ها از دوردست ها دیده می شود و تا چند سال پیش که برج های مسکونی و تجاری اطراف حرم ساخته نشده بود از مسیرهای منتهی به حرم نیز دیده می شد. شاید دوست داشته باشید این ساعت ها را از داخل گلدسته ها ببینید. در این مقاله ما نگاهی به درون برج ها انداخته ایم.

علاوه بر این دو گلدسته، ساعت های تاریخی دیگری نیز در حرم وجود دارد که مهم ترین آن ها ساعتی آفتابی است که روی زمین نصب شده است. در ادامه معرفی ساعت های تاریخی حرم امام رضا (ع) را از نمایی دیگر خدمتتان ارائه می کنیم. با اراول همراه باشید.

ساعت های حرم

این روزها حرم پر شده از ساعت های دیجیتال ال ای دی که در همه شبستان ها و رواق ها، روی دیوارها نصب شده است اما این ساعت ها اصلا با حال و هوای معماری حرم همخوانی ندارد. معماری حرم امام رضا از نوع کاملا سنتی است؛ چه در صحن ها و فضاهای خارجی چه در فضاهای داخلی مثل شبستان ها و رواق ها، کاشی کاری ها و آیینه کاری ها فضایی کاملا اسلامی و سنتی دارد اما ساعت های جدید اصلا سنتی نیست و متاسفانه در آن ها عنصر زیبایی شناسی و هنری بودن لحاظ نشده است. هیچ وقت این ساعت ها نمی تواند جای آن ساعت های عقربه ای قدیمی را که غالبا پس زمینه هایی سفید داشتند بگیرد. البته ناگفته نماند که ساعت های بزرگ و تاریخی حرم هنوز سر جای خود قرار دارد و به کار خود ادامه می دهد. این ساعت ها جزو میراث تاریخی کشور هستند و اهمیت گردشگری دارند.

ساعت های حرم

برج های ساعت:

ساعت بزرگ حرم عقربه هایی درشت و نوشته ها و ارقامی دارد که همه از دور می توانند به راحتی آن ها را ببینند. این ساعت ها در فواصل معین زنگ زده و زمان را اعلام می کنند. ظاهرا این ساعت ها به دوران صفویه بر می گردد. اسناد و مدارک نشان می دهد افرادی که ساعت را اداره می کرده اند بابت این کار حقوق دریافت می کرده اند. بعضی از واقفان اموالی را وقف ساعت‌سازان حرم می کردند که از محل درآمد حاصله، حقوق این کارمندان پرداخت می شد.

ساعت های حرم

ساعت های موزه:

در روزگار صفویه ساعت را در مشهد می ساختند؛ همین حالا دو ساعت از روزگار صفوی در موزه آستان قدس نگهداری می شود. ساعت های موزه به بزرگی یک دوری لبه دار است ولی از کار افتاده و خراب است. با این حال یادگاری از قرون گذشته است.

در مجله «نامه آستان قدس» آمده است:

«در سال ۱۲۷۸ مظفرالدین شاه قاجار ساعت بزرگی را توسط امین‌الملک‌ صدراعظم ایران تقدیم آستان مقدس نمود که از چهار سوی اوقات را می نمود.

زنگ آن طوری پر صدا و جالب بود که شب ها تمام فضای شهر مقدس را فرا می گرفت.

ساعت مزبور روی ایوان صحن عتیق (صحن انقلاب فعلی) بود در سال ۱۳۳۶ شمسی به صحن نو(صحن آزادی فعلی) منتقل شد و در آنجا نصب گردید.

ساعت های حرم

ایوان ساعت:

پس از شصت سال بر اثر تابش آفتاب و باریدن باران روکش آهنی و سرخ رنگ ساعت صحن آزادی از بین رفته است.

به همین دلیل بعد از نصب این ساعت در محل فعلی مجددا آهن کوبی شده و به رنگ سربی فعلی درآمده است.

اما در سال ۱۳۲۷ به جای ساعت مزبور ساعت فعلی را که صفحه آن به فارسی نوشته شده از انگلستان خریداری کرده اند.

هزینه آن هم از بودجه آستان قدس پرداخت شده است.

این ساعت در سال ۱۳۳۶ در محل ساعت قبلی نصب شد و اطراف آن به شکل بسیار زیبائی درآمد که همین حالا هم پیداست.

ساعت های حرم

صدای زنگ ساعت های حرم:

در سال هایی نه چندان دور که مشهد شهری کوچک تر بود

زنگ ساعت ها در همه جا شنیده می شد و همه مردم مشهد

اوقات شب و روز خود را با صدای آن ها تشخیص می دادند.

در آن ایام هنوز ساعت همگانی نبود و افرادی انگشت شمار ساعت داشتند.

در آن زمان ساعت های آستان قدس تنها ساعت های عمومی مشهد بودند.

ساعت های حرم

زنگ های ساعت های حرم بسیار قوی بود.

صدای زنگ آن در شب ها که شهر خلوت بود

تا مسافت زیادی به گوش ها می رسید،

به اندازه ای که ساکنان نزدیک اماکن متبرکه

از صدای ناگهانی زنگ ها ناراحت می شدند.

این بود که متولیان آستان قدس ناچار شدند

صدای زنگ ها را کم کنند تا موجب ناراحتی بیماران و سالخوردگان نشود.

ساعت های حرم

مسئول ساعت آستان قدس رضوی می گفت کسی که این ساعت را هدیه کرده

به بیماری سخت و صعب العلاجی گرفتار می گردد.

همه پزشکان در معالجه آن ناتوان می گردند.

او نذر می کند اگر خداوند بیماری او را شفا دهد

او ساعتی را خریداری کرده و به آستان امام رضا هدیه کند.

خداوند او را شفا می دهد و

او نیز این ساعت را خریده و در این جا نصب می کند.

ساعت های حرم

جالب است بدانید، ساعت صحن آزادی،

در ابتدا به وسیله هندلی دستی و بزرگ، کوک می ‌شد

ولی بعد از ورود برق به شهر، این ساعت نیز برقی شد.

هم اکنون نیز این ساعت به وسیله الکتروموتور کار می‌ کند

و هر ۴۲ ساعت یک بار کوک می‌ شود.

در صورتیکه قطعی برق اتفاق بیافتد،

کوک ساعت تا ۴۲ ساعت فعال خواهد بود.

ساعت های حرم

ساعت معاون:

از آثار تاریخی در صحن انقلاب،

ساعت بزرگ بالای برج ساعت واقع در ایوان غربی است

که به ساعت «معاون» معروف است.

این ساعت را مرحوم عبدالحسین معاون،

از هامبورگ آلمان (و به قولی از سوئیس) خریداری کرده

و با کشتی به بندر خرمشهر آورده است.

از آنجا به تهران و مشهد منتقل شده و

در سال ۱۳۳۳ به آستان قدس تقدیم شده است.

ساعت های حرم

ساعت معاون دارای سه دستگاه مجزا شامل دستگاه کوک،

دستگاه زنگ ربع‌زن و دستگاه زنگ ساعت‌زن است.

ساعت روزی دوبار از طریق یک سیم بکسل

به طول ۱۴ متر بوسیله الکتروموتور کوک شده،

در مواقع خاموشی تا مدت ۲۴ ساعت کار می کند.

در صورت خاموشی ممتد، ساعت به وسیله هندل دستی کوک می گردد.

 

ساعت آفتابی صحن جمهوری:

ساعت آفتابی حرم به طول ۶/۱ متر و عرض ۴/۱ متر

از سنگ مرمر سفید در سال ۱۳۶۷ به همت معمار آستان قدس

حاج محمد صادق حامد رأفتی ساخته شد. طرح کلی

این ساعت کلمه «الله» است

و در تزیینات جزئی آن نظیر عددهای

ساعت آیاتی از قرآن به کار رفته است.

ساعت های حرم

نحوه کار این ساعت اینگونه است که

موقع تابیدن نور خورشید بر شاخص وسط آن،

سایه شاخص عددی را نشان می دهد. با گردش

نور خورشید سایه شاخص نیز تغییر می کند و

هنگام ظهر بر روی عدد صفر قرار می گیرد و به

کوچکترین حد خود می رسد که

به معنی رسیدن ظهر شرعی است.

هنگامی که سایه شاخص بر روی عدد

یک قبل یا بعد از صفر قرار بگیرد

نشان دهنده این است که یک ساعت به ظهر مانده

یا یک ساعت از ظهر گذشته است.

ساعت های حرم

در مورد دیگر اعداد نیز

به همین ترتیب زمان قبل و

بعد از اذان محاسبه می شود.

 


عفیفه خدنگی – ۲۸ آبان ۹۷ – منبع: پورتال حرمشناسی

۰

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه