شب چره به شب چله شب چره به معنی خوردن آجیل و میوه و شیرینی… پنجشنبه ۲۹ آذر ۹۷

شب چره به شب چله

شب چره به معنی خوردن آجیل و میوه و شیرینی در شب نشینی است و از گذشته این رسم اختصاص به شب چله داشته است. رسوم بسیاری از قبیل دور هم نشستن و شعر خواندن، بازی کردن و… در این شب رواج داشته اما همچنان شب چره پای ثابت شب نشینی های چله بوده است. علت چیست؟ علت را باید در سبک زندگی گذشته‌گانمان جستجو کنیم. مردمی که اغلب کشاورز بودند و با شروع زمستان فصل کار و تلاششان به پایان می رسید. در این شب از محصول و ثمره نه ماه تلاششان رونمایی می کردند و به پیشواز زمستان می رفتند. زمستانی که دیگر در آن زمینِ باروری برای کار وجود نداشت؛ زمین به خواب رفته بود. چله، شبِ به پیشواز زمستان رفتن بود، نوعی جشن دهقانی و فارغ التحصیلی.

با اراول همراه باشید.

شب چله

 

در شب یلدا اندوخته های کشاورزان برای زمستانی سخت و ماه هایی که دیگر هیچ کس نمی تواند چیزی از طبیعت بستاند رونمایی می شد. این شب جشنی خانوادگی برای بهره برداری از همه آن چیزهایی بود که اعضای خانواده پس از نُه ماه کار و تلاش به دست آورده بودند. برای اشایی بیشتر با این موضوع نمونه هایی از تاریخ شب چله را مرور می کنیم:

شب چله در قوچان:

در قوچان دو روز که به شب چله مانده، تمام اهل آبادی هر چه فرش و لحاف داشتند در آب کال می ریختند و تمیز می شستند. امیدشان این بود که عمو چله در این شب میهمان خانه هایشان شود. قوچانی ها بر این باورند که شب یلدا باید تمام در و پنجره های خانه باز باشد چون اگر دریچه ای بسته مانده باشد عمو چله قهر می کند و مهمان خانه شان نمی شود. به وقت شام خوردن پسر کوچک خانواده باید بیرون برود و عمو چله را صدا بزند تا اجازه شام خوردن را به آن ها بدهد. در این هنگام پدر و مادر خانواده فرزند را صدا می زنند که «پسر جان عمو چله اجازه داده». اینگونه پس از کسب اجازه مشغول خوردن شام می شوند.

شب چله در سنندج:

اهالی سنندج ۳ ماه قبل از شب یلدا به فکر تدارک خوردنی های این شب می افتند. سنندجی ها انگور « فِه رخی » = «ثانگو» را از همین ایام در اتاقی خنک آویزان می کنند تا برای شب یلدا به عنوان آجیل در کنار سیب و گلابی میل کنند.

شب چله در اصفهان:

در گوگد، شهری در بخش مرکزی شهرستان گلپایگان استان اصفهان چند ماه مانده به شب یلدا انگوری بی دانه را در داخل بلوکه می ریزند و در جای خنک نگهداری می کنند تا شب چله آن را میل کنند. به این انگورها «هلالی» نیز می گویند و برای ترشی نیز از همین انگور استفاده می شود. در این منطقه برای شب چره این شعر را می خوانند:

هر کی نیاره شب چره          مارچونه به غارش بچره

شب چله در باجگیران:

در روستای اوغاز باجگیران نیز پیشاپیش انگورها را در خانه آونگ می کنند یعنی آویزان می کنند. انگورها با نخ به سقف دوخته می شود. خربزه ها را نیز زیر توده ای گندم یا جو پنهان می سازند و تا شب یلدا بیرون نمی آوردند. آن ها بر این باورند که این کار باعث برکت کردن گندم و جو می شود. کوزه های پر از روغن را مهر و موم می کنند و فقط شب یلدا آن ها را باز می کنند چون اعتقاد دارند این کار باعث برکت روغن می شود.

شب چله

می توان اینگونه گفت که علت میوه خوردن

و شب چره در شب یلدا برکت کردن خوراک کشاورزان بوده است.

از آنجا که بسیاری از این محصولات در گذشته

محصول دست خود کشاورزان و یا روغن عایدی

خود دامداران بوده چنین شبی به امید برکت، آن ها

را رونمایی کرده و تناول می کردند. چقدر تفاوت است

بین رسم های گذشته و روزگار حال. امروز مردم باید

از گرانی میوه و خوراک شب چله بنالند و عده ای فروشنده

بدون توجه به این که این شب، شب برکت است میوه ها

و خوراک مبارک شب چله را بر مردم حرام کنند. غافل از

اینکه با این کار برکت از محصول و محبت از دل ها رخت بر می بندد.

 


عفیفه خدنگی – ۲۹ آذر ۹۷ | منبع: pantajournals

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه