گرمازدگی: گرمازدگی از مشکلات عدیده و گاها خطرناکی است که غالبا در فعالیت های تابستانه… جمعه ۱۸ خرداد ۹۷

گرمازدگی:

گرمازدگی از مشکلات عدیده و گاها خطرناکی است که غالبا در فعالیت های تابستانه کوهنوردی  و طبیعت گردی، افراد زیادی را تهدید می کند. با شروع فصل گرما و اقبال کوهنوردان و طبیعت گردها و علاقمندان به فعالیت های ماجراجویانه، کمی بی توجهی می تواند دردسرهای بسیاری برای این قشر از افراد به وجود آورد. در این مقاله قصد داریم به تعریف گرمازدگی،  علائم و پیامدهای آن و راه های مواجهه با آن بپردازیم. با اراول همراه شوید!

گرمازدگی در کوهستان

فعالیت  بدنی انسان با افزایش سوخت و ساز و آزاد شدن انرژی زیادی در بدن همراه است. این امر باعث تولید گرما در بدن می شود. برای ثابت نگه داشتن دمای بدن، دفع این گرمای اضافی به محیط بیرون الزامی است. هر چه  هوای محیط اطراف گرم تر و مرطوب تر باشد، این انتقال دما با مشکلات بیشتری همراه است. گاه میزان  افزایش دما در بدن بیش از مقدار گرمایی است که از بدن دفع  می شود. این امر موجب اختلال دمای بدن و بروز وضعیتی غیرعادی می شود که به گرمازدگی مشهور است.

گرمازدگی معمولا از مراحل خفیف شروع می شود و می تواند تا مراحل شدید پیشرفت کند که در این صورت به کاهش سطح هوشیاری و حتی مرگ می انجامد.

گرمازدگی چگونه به وجود می آید؟

با فعالیت در هوای گرم یا گرم و مرطوب، بدن برای حفظ دمای خود شروع به تعریق می کند که باعث از دست رفتن آب و املاح از بدن می شود. ما معمولا با مصرف “آب بدون املاح” اقدام به جایگزین کردن آن می کنیم. این باعث اختلال در املاح بدن و بروز دردهای عضلانی می شود. (گرفتگی عضلانی ناشی از گرما).

با شدید تر شدن تعریق کم کم آب بدن  کاهش یافته و دمای بدن افزایش می یابد و بدن دچار کم آبی شده و سر درد و سرگیجه به وجود می آید. به این وضعیت خستگی گرمایی می گویند.

اگر این روند ادامه پیدا کند، کمبود شدید آب بدن منجر به افزایش شدید دمای بدن و اختلال کارکرد دستگاه های بدن شده و اختلال در هوشیاری و گاه مرگ را به دنبال دارد. به این وضعیت حمله گرمایی گفته می شود.

در تمام این مراحل بدن خون بیشتری به سطح پوست ارسال می کند تا با تبادل دما با محیط، دمای خود را پایین بیاورد و این ممکن است به طور لحظه ای باعث کاهش خون رسانی به مغز و افت ناگهانی و برگشت پذیری سطح هوشیاری شود و در نتیجه غش یا سنکوب ناشی از گرما را به وجود می آورد.

گرمازدگی در کوهستان

مراحل گرمازدگی

گرفتگی عضلانی: در صورت برطرف شدن علائم، شخص نیاز به انتقال به مراکز درمانی ندارد.

خستگی گرمایی: بعد از انجام اقدامات اولیه، شخص باید به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل شود.

حمله گرمایی: یک وضعیت اورژانسی واقعی است و بیمار باید سریعا حین انجام اقدامات اولیه به مراکز درمانی منتقل شود.

غش: در هر مرحله از گرمازدگی ممکن است اتفاق بیافتد. با خواباندن بیمار و بالا بردن پاها برطرف می شود.

گرمازدگی در کوهستان

چه افرادی مستعد گرمازدگی هستند؟

افراد چاق، افراد مسن، کودکان، افرادی که تجربه ساعات

طولانی در هوای گرم را ندارند و افرادی با آمادگی

جسمانی پایین بیشتر در معرض گرمازدگی هستند.

خطر گرمازدگی چه زمانی ما را تهدید می کند؟

در شرایطی  که هوا گرم و مرطوب است و باد یا سایه ای

وجود ندارد و شخص در حال فعالیت است

(کوهنوردی- طبیعت گردی-  دویدن- کار بدنی و …) اگر لباس سنگین به تن داشته باشید  بیشتر در معرض گرمازدگی هستید.

علائم گرمازدگی:

گرمازدگی در مراحل خفیف با دردهای عضلانی همراه است که بیشتر در ناحیه ران، ساق پا و شانه ایجاد می شود و سپس سردرد و سرگیجه، بی اشتهایی، حالت تهوع، غش، افزایش ضربان قلب، رنگ پریدگی و افزایش دمای بدن تا ۳۹ درجه سانتی گراد اتفاق می افتد که در این حال خستگی گرمایی رخ می دهد. در مراحل شدیدتر که دمای بدن گاهی به ۴۰ درجه سانتی گراد می رسد، اختلال در هوشیاری و گرم و خشک شدن پوست نیز اضافه می شود. در این مرحله ممکن است تعریق متوقف شود که در این حالت حمله گرمایی رخ می دهد.

گرمازدگی در کوهستان

با بیمار گرمازده چگونه برخورد کنیم؟

اگر بیمار هوشیار است:

  • فرد گرمازده را در سایه به پشت بخوابانید
  • پاهای او را ۲۰ درجه بالاتر از سطح بدن قرار دهید
  • از کمپرس سرد روی بدن استفاده کنید
  • بیمار را باد بزنید یا در معرض جریان هوا قرار دهید
  • به بیمار ORS بخورانید.

نکته: یادتان باشد فرد گرمازده را مستقیما روی سطح زمین نخوابانید و برای خواباندن او از زیرانداز عایق یا کوله پشتی استفاده کنید.

اگر بیمار علائم هشیاری ندارد:

  • علائم حیاتی را کنترل کنید
  • در صورت اختلال راه هوایی را باز کنید و احیاء قلبی- ریوی را شروع کنید
  • بیمار را خنک نگه دارید

گرمازدگی

گرمازدگی را چگونه درمان کنیم؟

  • استراحت و پناه دادن از گرما: ابتدا فرد گرما زده را از آفتاب و گرما دور نگه دارید و در محیط سایه  در جریان هوا قرار دهید و پاها را بالاتر از سطح بدن نگه دارید.
  • خنک کردن: برای خنک کردن بدن از باد و آب استفاده کنید. با استفاده از پارچه خیس و گذاشتن آن روی شکم، زیر بغل، کشاله های ران، سر و گردن و باد زدن بیمار او را  خنک کنید. (اگر بیمار حین باد زندن دچار لرز شد خنک کردن را ادامه  ندهید).
  • جایگزینی آب و املاح: در مراحل  خفیف گرمازدگی به او محلول ORS بدهید تا املاح از دست رفته بدن جبران شود.
  • استراحت: از ادامه فعالیت در هوای گرم اجتناب کنید.
  • فرد گرمازده را به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل  کنید.

چگونه از گرمازدگی پیشگیری  کنیم؟

همیشه پیشگیری بهتر و کم هزینه تر از درمان است. برای پیشگیری از گرمازدگی  ۳ اصل مهم را فراموش  نکنیم:

  • قبل از  کاهش املاح بدن که عمدتا از طریق تعریق اتفاق می افتد، به طور منظم آب و املاح کافی مصرف کنیم.  حین فعالیت کوهنوردی یا طبیعت گردی یادمان باشد که قبل از اینکه تشنه بشویم آب بنوشیم.
  • اگر فعالیت کوهنوردی یا طبیعت گردی ما در هوای گرم و مرطوب است حتما به شکل منظم استراحت کنیم و از فشار زیاد به بدن خودداری کنیم. به ازاء هر نیم ساعت فعالیت ۵ دقیقه استراحت کنیم. لباس مناسب  و نازک بپوشیم. از کلاه، دستکش و شال و روسری خنک و نازک  استفاده کنیم به طوری که هوا به راحتی از منافذ آن جریان داشته باشد. از یک پارچه نازک و خیس استفاده  کنیم و با گذاشتن آن روی سر و بدن از گرم شدن بدن جلوگیری کنیم.
  • در آب و هوای خطرناک فعالیت نکنیم: بهترین زمان فعالیت در هوای گرم در ساعات آغازین و پایانی روز است. از فعالیت در ساعات میانی روز اجتناب  کنیم. در شرایطی که آب و هوا گرم و شرجی است از ادامه فعالیت اجتناب کنیم.

 

اگر علاقمند به ورزش کوهنوردی هستید، خواندن این مقالات را به شما توصیه می کنم.

 

 


زهره خسروی | ۱۷ خرداد ۹۷ – گردآوری از هیئت کوه نوردی و صعودهای ورزشی استان تهران

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه