گردشگری خور و بیابانک باید پایدار شود چندی پیش برای کویرنوردی و بازدید از کویر… جمعه ۳ اسفند ۹۷

گردشگری خور و بیابانک باید پایدار شود

چندی پیش برای کویرنوردی و بازدید از کویر مصر راهی شهر خور شده بودم. حجم زیاد اقامتگاه های بومگردی و تورهایی که به این شهرستان سفر می کنند توجه ام را جلب کرد. به خصوص که مناطق شهری و روستایی خور و مردم محلی هنوز خاصیت بومی خود را به خوبی حفظ کرده بودند و با وجود حجم زیاد گردشگر از نظر اقلیمی و فرهنگی تغییر محسوسی در آن ها احساس نمی شد. در این زمینه با بعضی مالکان، معماران و مدیران اقامتگاه های خور وارد صحبت شدم و چیزهای جالبی از آن ها شنیدم. تصمیم گرفتم آن صحبت ها را با هدف کمک به گردشگری پایدار در مجله اراول هم مطرح کنم. با من همراه باشید.

گردشگری خور

نخلستان های شهر خور

مشاغل در خور

در خور معمولا نخلستان های زیادی دیده می شود که لابلای آن ها درختان انار نیز وجود دارد. نخل و انار. این ها تنها در یک فصل از سال به بار می نشینند. در این شهرستان پسته کاری هم وجود دارد ولی معمولا هر دو سال یک بار محصول می دهد. پس این مردم در سایر فصول سال از چه طریقی کسب درآمد می کنند؟! مشاغل مردم خور از چه طریقی است؟ عده ای از مردم خور در معادن مشغول اند. معادن سنگ مرمر، سنگ آهن، سرب، پتاسیم، فسفر، درصد محدودی اورانیوم، نمک و… در این منطقه وجود دارد که از بعضی از آن ها خود ایرانی ها هم خبر ندارند. این منطقه به لحاظ معدنی خیلی غنی است. اینجا کویر است ولی خاکی بسیار غنی دارد. با این همه این روزها مردم گلایه می کنند که بازارمعادن هم خوابیده و خیلی ها بیکار شده اند. رکود اقتصادی در این منطقه نیز احساس می شود. در این اوضاع گردشگری به خوبی توانسته جای خالی سایر مشاغل را درخور و بیابانک پر کند.

گردشگری خور

نخلستان های شهر خور

اقامتگاه بومگردی و اشتغالزایی

همیشه می شنویم که ساخت اقامتگاه در یک منطقه به اشتغالزایی کمک می کند. دوست داشتم در این خصوص بیشتر بدانم. به همین دلیل از یکی از مدیران اقامتگاه های بومگردی در این زمینه سوال کردم.

«وقتی توریست وارد شهر می شود مشاغل زیادی رونق می گیرد. از یک سو افرادی که در کار صنایع دستی هستند می توانند از این فرصت استفاده کنند و محصولاتشان را به فروش برسانند. از سوی دیگر عده ای کارگر و آشپز در اقامتگاه مشغول به کار می شوند. برای غذای مسافران سراغ کسی می رویم که آشپزخانه و رستوران دارد و کار رستوران دار رونق می گیرد. رستوران دار مواد غذایی اش را از همین محل تهیه می کند و بدین شکل مشاغل دیگری مثل فروش مواد غذایی رونق می گیرد. برای بازسازی اقامتگاه سراغ کارگرو بنا معمار می رویم و برای آن ها شغل ایجاد می شود. برای مصالح کار هم ابزارفروش ها و مصالح فروش ها درگیر می شوند. گردشگری خور صنعتی بزرگ است. پولی که وارد این منطقه می شود در محل به گردش در می آید و هر کس نانی از این سفره می خورد.

 

صنایع دستی؛ از مشاغل مهم خور

گردشگری خور در آمد نسبتا خوبی دارد و اشتغالزایی زیادی به وجود آورده است. با این همه متاسفانه بیشتر مردم تصور کرده اند تنها راه درآمدزایی احداث اقامتگاه بومگردی است. در صورتیکه حوزه های دیگر مثل صنایع دستی هم اهمیت زیادی دارد. کارگاه های صنایع دستی یا بازارچه های سنتی در این حوزه می تواند موفق باشد. سود صنایع دستی از اقامتگاه بومگردی به مراتب بیشتر است چون مخارج کمتری دارد. در صنایع دستی خور عموما از مواد اولیه که بومی منطقه است استفاده می شود و خرج مواد اولیه از دوش اهالی برداشته می شود. مثلا حصیربافی خور که با اسم های مختلفی توسط مردم در روستاها و حتی شهر خور تولید می شود مواد اصلی اش برگه درخت خرما و پیش درخت خرماست که به راحتی در مزارع و نخلستان ها یافت می شود. هزینه اصلی این کار زمان و وقتی است که برای درست کردن این محصولات می گذارند.

گردشگری خور

photo by:Afife Khadangi

نمک سنگ هایی که از این منطقه به دست می آید چیزی است که روی زمین به وفور ریخته است ولی برای توریست ها بسیار جذاب است و حاضرند برایش کلی پول بدهند. این سنگ ها انرژی مثبت را جذب می کنند و برای جذب امواج وای فای و چشم زخم به کار می روند. در شهرهای بزرگ همین سنگ نمک ها با قیمت های کذایی به فروش می رسد در حالیکه در این منطقه مردم می توانند از دل زمین استخراج کنند و آن را به فروش برسانند.

بخش اعظم صنایع دستی خور خوراکی است. رب انار خور خیلی طرفدار دارد. کشک، شیره خرما و چنگمال که با خرما و سمنو و مواد مقوی درست می شود. در گذشته این خوراک را با چنگ می مالیدند و درست می کردند ولی در حال حاضر دستگاه  خمیر کن آمده که کار را راحت کرده است. شغل مهم مردم خور تهیه همین خوراک و محصولات است.

گردشگری خور

روستای گرمه، عکس از عفیفه خدنگی

همت خود مردم

برای من سوال پیش آمده بود که چرا به بعضی مناطق شهرستان رسیدگی شده ولی نسبت به بعضی روستاها بی توجهی صورت گرفته است. مثلا منطقه ای مثل ایراج که مفتخر به داشتن سروی چند هزار ساله است تقریبا خالی از سکنه به نظر می رسد. یکی از سکنه می گفت در ایراج حدود ۶۰-۷۰ نفر ساکن هستند که آن ها هم بیشتر افراد مسن و سالخورده ای هستند که بازنشسته شده اند و از شهرهای دیگر به زادگاهشان برگشته اند. یعنی آن منطقه تنها جمعیت سالخورده دارد. علت این تفاوت ها را از مردم پرس و جو شدم.

خودِ مردم خور بر این باور هستند که علت اصلی به اهالی آن شهر یا روستا بر می گردد و این موضوع ربطی به مسئولین ندارد. فقط و فقط به این برمی گردد که یک نفر در بعضی روستاها آمده و استارتِ کار را زده است. مثلا در منطقه عروسان و محمد آباد کوره گز اقامتگاهی وجود ندارد ولی اگر یک نفر پیدا شود و اقامتگاه بزند آن محل برای رصد ستارگان پتانسیل فوق العاده ای دارد. در آنجا هم همان اتفاقی که در مصر افتاده می تواند بیفتد. درست است که این مناطق آب لوله کشی ندارند ولی چشمه ها هستند؛ تنها کافی است یک نفر شروع کند. متاسفانه بعضی مناطق برق و جاده مناسبی ندارد. اگر جاده ها  درست شود و رفت و آمد تسهیل گردد امکان اینکه دیگران وارد آن منطقه شوند و طرح هایشان را اجرا کنند وجود دارد.

گردشگری خور

روستای ایراج، عکس از عفیفه خدنگی

احترام به فرهنگ بومی

در خور مردم به توریست ها علاقه زیادی دارند. عموما با لبخند از آن ها استقبال می کنند. با این حال عده ای هستند که با رونق گرفتن این صنعت در خور و بیابانک مخالف اند. علت چیست؟

مردم خور دو دسته اند؛ عده ای مخالف گردشگری اند

و اصل مخالفتشان هم به دلیل موضوعات فرهنگی است. چرا

که بسیاری از توریست ها به فرهنگ بومی احترام نمی گذارند و

اینجا را منطقه ای برای خوشگذرانی و رها شدن از قید و بندها می دانند.

این موضوع سبب شده مخالفن گردشگری قسم بخورند که کفن بپوشند و اجازه ندهند

گردشگری وارد خور شود. با این حال مردم و مسئولان

گردشگری به رونق این صنعت فکر می کنند چون نان مردم

از این طریق به دست می آید. این صنعت برای خیلی از مردم کار

و شغل درست کرده و طبیعی است که مردم عواقبش را هم بپذیرند.

البته سنگ اندازی هم زیاد وجود دارد.

خارجی هایی که به اینجا می آیند خیلی به

فرهنگ بومی احترام می گذارند و رعایت فرهنگ

عامه را می کنند ولی گردشگران ایرانی خیلی با این

موضوعات آشنا نیستند. حتی خیلی از تورها و لیدرهای

تور مسافران ایرانی را با همین تبلیغات که به محیطی باز

و آزاد می روید ترغیب می کنند و خیلی از مسائل را رعایت

نمی کنند و وقتی وارد کویر می شوند تصور می کنند به اروپا

رفته اند. مردم خور به گردشگران ایرانی و تور لیدرها خیلی تذکر

می دهند ولی فایده ندارد و آن ها کار خودشان را می کنند.

گردشگری خور

بانویی سالخوره در روستای ایراج

با این همه این رفتارها باعث نشده که مردم بومی تاثیر بپذیرند.

گردشگری خور مدت زیادی است که رونق گرفته

و بیش از ده سال است که اوج گرفته است ولی مردم خور شکل

زندگی سنتی خودشان را حفظ کرده اند. در این شهر خانم هایی

که با مانتو در شهر ظاهر می شوند انگشت شمارند. مردم منطقه فرهنگ

خود را دارند ولی این تفاوت ها باعث نمی شود که به گردشگرها بی احترامی بکنند.

 

 

 


نوشته و عکس ها از : عفیفه خدنگی | ۲۵ بهمن ۹۷

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه