معرفی خانه تاریخی ملک در مشهد | تور مشهد لابد این روزها مصاحبه های ما… سه شنبه ۲۴ اردیبهشت ۹۸

معرفی خانه تاریخی ملک در مشهد | تور مشهد

لابد این روزها مصاحبه های ما با هنرمندان خانه ملک را دنبال می کنید. هر چه بیشتر با این مجموعه آشنا می شویم چیزهای جالب تر و تازه تری کشف می کنیم. مدیریت خانه ملک سرکار خانم تندکار، که خود درجه دو هنری دارد، لطف داشته و برای این رفت و آمدها و دیدار با هنرمندانِ حاضر در آنجا با ما همکاری زیادی کرده است. امروز پای درد و دل های ایشان نشسته ایم تا چیزهای بیشتری درباره خانه ملک یاد بگیریم و در خصوص چالش های پیش رویشان گپ و گفتی داشته باشیم. با اراول همراه باشید.

خانه ملک

خانم تندکار لطفا خودتان را معرفی کنید.

زهرا تندکار هستم؛ فارغ التحصیل رشته برق؛ گرایش مخابرات. هنگامی که در دانشگاه بیرجند درس می خواندم کار هنری را به صورت آزاد شروع کردم. در رشته های تذهیب، تشعیر و گل و مرغ هنرآموزی کردم تا جایی که به درجه ۲ هنری معادل فوق لیسانس نائل شدم. شروع کار هنری ام با تذهیب بود. برای این منظور خدمت جناب استاد سید رضا صفوی رسیدم. ایشان از اساتید دانشگاهمان بودند و در گروه برق تدریس می کردند؛ با این حال در رشته های هنری مثل خوشنویسی و تذهیب آموزش می دادند. بعد از اتمام دوره دانشجویی به مشهد آمدم. در مشهد خدمت استاد افشار تشعیر را کار کردم. برای گل و مرغ هم خدمت استاد محمدباقر آقامیری در تهران رسیدم.

چه شد با مجموعه ملک آشنا شدید؟

من سال ها در خانه ملک حضور داشتم و کاملا با فضا و برنامه های آن آشنا بودم. از سال ۸۴ در مرکز آفرینش و پژوهش هنرهای سنتی خانه ملک در کارگاه نگارگری مشغول طراحی و خلق اثر بودم. با این حال از اسفند سال ۹۶ مسئولیت خانه ملک هم به بنده سپرده شد.

 

خانه ملک

لطفا اشاره ای به فعالیت های فعلی خانه ملک داشته باشید.

مجموعه خانه ملک بعد از مرمت تغییر کاربری داد و به مرکز آفرینش و پژوهش هنرهای سنتی تبدیل شد. به عبارتی اینجا را می توان به عنوان یک موزه زنده به شمار آورد؛ سایر مجموعه های هنری تنها شامل آثار هنرمندان است ولی در خانه ملک بازدیدکننده می تواند مستقیما خود هنرمند را ببیند. می توان او را در حین خلق اثر دید. در اینجا تعامل و ارتباط بین هنرمند و هنرجو به راحتی صورت می گیرد.

به علاوه از ابتدا قرار بر این بوده کارهایی که در این مجموعه خلق می شود آثار نفیس هنری باشد. به همین مناسبت در هر رشته از بهترین و برترین اساتید استفاده می کنیم تا اثری که به وجود می آید بعدا در موزه ها یا نمایشگاه های داخلی و خارجی استفاده شود و مُعرف آن هنر ایرانی باشد.

در کنار این اساتید هنرآموزانی قرار گرفته اند و به شیوه استاد شاگردی آن رشته هنری را فرا می گیرند.

ما افرادی را داشته ایم که همینجا هنری را یاد گرفته اند

و به عنوان یک استاد مطرح شده اند.

خانه ملک

چه رشته های هنری در خانه ملک فعال هستند؟

مجموعه خانه ملک در طول سال ها در رشته های مختلف گردش های بسیاری داشته است.

بعضی رشته های هنری آمده اند و رفته اند و رشته های دیگر جایگزین آن ها شده اند.

ممکن است بعضی رشته ها در یک دوره اینجا پر رنگ و در دوره ای کمرنگ شده باشد. در هر حال هم اکنون ۱۸ رشته هنری در خانه ملک فعال است که هنرمندان در آن رشته ها مشغول هستند.

قلمزنی روی فلز، مس، برنج، فولاد، نقره، مشبک، ریخته گری، ملیله نقره، سفال به صورت نقش برجسته،

مجسمه، لعاب، سرامیک، کارگاه نقاشی باتیک، مهرسازی، کارگاه گلیم، طراحی فرش، نگارگری در رشته های تذهیب، تشعیر؛ طراحی مقرنس، کارگاه نقاشی قهوه خانه ای و…

در حال حاضر دوره های کارگاه شیشه با تکنیک فیوزینگ در خانه ملک جریان دارد.

از سوی دیگر کارگاه سنگ هرکاره رونق زیادی دارد . در این کارگاه بر روی سنگ از قلمزنی و مشبک و حکاکی تا

تراش حجمی طرح زده می شود. در کارگاه چوب هم هنر معرق، منبت، ساخت و سازهای سنتی و… صورت می گیرد.

در بعضی رشته های هنری مثل کارگاه مشبک سنگ که در طبقه اول فعال است هنرآموزان می آیند و این هنر را فرا می گیرند. بعد از مدتی در همینجا به آنها کار سفارش داده می شود و کارآفرینی صورت می گیرد.

خانه ملک

لطفا درباره کارگاه سوزن دوزی هم توضیحاتی بفرمایید.

در کارگاه خانه ملک دوخت های سنتی تقریبا در همه رشته ها آموزش داده می شود.

این کارگاه جزو کامل ترین کارگاه های خانه ملک به شمار می رود.

از دوخت های رایج امروزی تا دوخت های منسوخی که الان دیگر کاربرد چندانی ندارد در آن آموزش داده می شود.

انواع دوخت های سنتی در اینجا در حال احیا شدن هستند. در این کارگاه سرکار خانم محسنی، استاد سوزن ‌دوزی حضور دارند. ایشان دکترای هنری دارند و نفر برتر صنایع دستی کشور به شمار می روند.

صبح های دوشنبه و پنجشنبه در خانه ملک افراد مختلف برای آموزش خدمتشان می رسند.

از کمیته امداد، بهزیستی، عشایر و… به اینجا می آیند و از محضر ایشان بهره می برند. اکثر این افراد بعد از آموزش‌ دیدن خودشان در رشته های مختلفِ دوخت مثل سوزن دوزی، سرمه دوزی، بلوچی دوزی، پته دوزی و… تدریس می کنند.

ما دوره گذشته در نمایشگاه صنایع دستی در یزد حاضر شده بودیم و کارگاه دوخت ما هم به آن نمایشگاه آمده بود.

مستحضر هستید که یزد مهد پارچه و دوخت های سنتی است.

با این حال کارگاهِ خانه ملک چه در فَرَت بافی که از نظر جنس نخ کیفیت خیلی خوبی دارد و چه در دوخت و دوزها توجه همه را جلب کرده بود. برایشان جالب بود که دوخت هایی که دیگر استفاده نمی شود در کارگاه ما احیا شده است.

این دوخت ها روی رومیزی، کوسن، جانماز و… کار شده است.

مثلا ما وقتی در کارگاه های صنایع دستی برای دوخت حاضر می شویم ۲۰ جانماز با ۲۰ نوع دوخت مختلف ارائه می کنیم که برای خِبرگان قابل توجه است.

این کارها آنقدر هنری است که اغلب دوست دارند آن جانمازها را قاب کنند و به دیوار بزنند.

این صنایع هنری قابلیت دارد که سوغات هنری مشهد باشد.

کارگاه دوخت خانه ملک در حال حاضر در طبقه منهای یک قرار گرفته و بازدید کنندگان می توانند بعد از ورود به حیاط از درب غربی مجاور دیوار غربی به آن راه یابند.

خانه ملک

چه اساتید و هنرمندانی در خانه ملک حضور داشته اند؟

خیلی از اساتیدی که در خانه ملک فعال هستند جزو اساتید مطرح کشور بوده اند.

کارهایشان در سطح کشور و بین الملل مطرح است. آثار این قبیل هنرمندان هم اکنون در خانه ملک موجود است.

امیدواریم روزی در مشهد موزه هنرهای معاصر داشته باشیم تا بتوان این آثار را در آنجا به نمایش در آورد.

اساتیدی مثل استاد احسان افشار که در رشته نگارگری آثارشان در سطح کشوری و بین المللی مقام های متعدد آورده است.

استاد سید رضا صفوی هم دوره قبل اینجا حضور داشتند و سازمان، یک اثر را به ایشان سفارش داده بود.

آن کار را انجام داده و به مجموعه تحویل دادند. این اثر در سطح بین المللی مطرح است

و در نشریه گارلن به عنوان یک اثر فاخر هنری ایرانی منعکس شده است.

این کار هم اکنون در مجموعه موجود است.

استاد شمسی نژاد پیشکسوت مقرنس ایران هم اکنون روزهای فرد در مجموعه خانه ملک حضور دارند.

ایشان روزهای فرد در طبقه دوم به طرح زدن و آموزش مشغول اند.

مقرنس های بسیاری از بناهای تاریخی ایران را مرمت کرده اند.

مقرنس هایی در حرم یا بناهای فاخری مثل غیاثیه خرگرد توسط ایشان انجام شده است.

استاد شمسی نژاد جزو اساتیدی هستند که شاید هزاران هزار نفر را تربیت کرده اند

ولی ما هنوز منتظریم تا یک نفر شبیه به خودشان بیرون بیاید ولی هنوز چنین اتفاقی نیفتاده است.

خانه ملک

آیا بازدید از خانه ملک رایگان است؟

بازدید از مجموعه از ابتدا رایگان بوده است.

ما در قسمت ورودی نوشته ای نصب کرده ایم که بازدید رایگان است ولی باز هم عموما کسانی

را می بینیم که سرک می کشند و می پرسند اجازه هست به داخل بیاییم؟

آیا بلیط هم باید تهیه کنیم؟ متاسفانه به دلیل عدم وجود تبلیغات مردم ارتباط چندانی به این مجموعه برقرار نمی کنند.

نحوه همکاری شما با هنرمندان در خانه ملک چگونه است؟

ما در هر دوره بسته به بودجه تعریف شده با بعضی هنرمندان قرارداد می بندیم تا برای ما کار تولید کنند.

به بعضی هنرمندان هم فضای کار می دهیم. آن ها هم اینجا

بدون دغدغه‌ی اجاره مغازه و آتلیه و غیره مشغول به کار می شوند.

امکانات مجموعه را در اختیارشان قرار می دهیم تا آن ها شروع به کار کنند

و بازدیدکننده هایی که وارد مجموعه می شوند با هنرشان آشنا شوند.

از سوی دیگر کافه گالری را راه انداختیم تا بتوانیم از هنرمندان بیشتری حمایت کنیم.

شاید فضای کار را بتوانیم در اختیار ۳۰ نفر هنرمند قرار دهیم ولی این گالری برای سایر هنرمندانی که محلی برای ارائه و فروش آثارشان ندارند راهگشاست.

هنرمندانی که اینجا می آیند طبیعتا باید ساعت اداری در مجموعه حضور داشته باشند

چون بازدیدهای دولتی یا جلسات سازمانی در این زمان صورت می گیرد.

خانه ملک

چرا در اینجا یک راهنما وجود ندارد که آثار هنری و هنرمندان را به بازدیدکنندگان معرفی کند؟

یکی از هنرمندانی که اینجا مشغول به فعالیت هنری است زحمت می کشد

و عموما بازدیدکننده ها را راهنمایی می کند ولی در کل این مشکل در خانه ملک وجود دارد.

متاسفانه کمبود و مشکل زیاد داریم که یکی از آن ها نداشتن راهنمای رسمی است.

در هر حال ما پیگیر هستیم. حتی برنامه داریم برای همه آثار شناسنامه درست کنیم

ولی یکی از مشکلاتمان این است که آثار هنری اینجا زود به زود جایگزین می شود

و مثل موزه ها نیست. وقتی آثار جدیدی تولید می شود کارهای قبلی منتقل می شوند. همین موضوع فرایند تنظیم کردن و معرفی آثار گالری را مشکل می سازد.

چرا از تابلوهای تفسیر میراث استفاده نمی کنید. کنار آثار در حد ۲-۳ پاراگراف معرفی آن اثر را بیاورید.

ما قبول داریم که این اقدامات شدیدا لازم است ولی

در مجموعه با چالش هایی مواجه هستیم که دست و پای ما را می بندد.

برای مثال ما در فضای خانه ملک کنار آثار هیچ جای خالی نداریم

که بتوانیم تابلوهای میراث را بگذاریم. چیدمان فضا باید سازماندهی شود.

ضمن اینکه چون اینجا یک بنای تاریخی است امکان دستکاری بنا هم وجود ندارد. در هر حال پیشنهاد خوبی است و در آینده سعی می کنیم اجرا کنیم.

 

ساعت بازدید از مجموعه چگونه است؟

هم اکنون که در ماه مبارک رمضان هستیم

از ساعت ۹ صبح تا ۶ عصر در خدمت بازدید کنندگان هستیم.

در سایر ایام سال هم می توانند از ساعت ۹ صبح تا ۷ عصر تشریف بیاورند. هنرمندان

عموما تا ساعت ۲ حضور دارند.

 

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه