سرای عزیز الله اف؛ تجارت خانه یهودی ها سرای عزیز الله اف به دوره پهلوی… دوشنبه ۱۲ فروردین ۹۸

سرای عزیز الله اف؛ تجارت خانه یهودی ها

سرای عزیز الله اف به دوره پهلوی اول بر می گردد و در مشهد؛ نزدیکی های کوچه عباس قلی خان قرار گرفته است. همانطور که می دانید این کوچه در سمت پایین خیابان به سمت حرم مطهر امام رضا (ع) واقع است. در واقع بافت قدیم و تاریخ شهر مشهد به همین محدوده بر می گردد چرا که قسمت های مهم شهر در اطراف حرم شکل گرفته بود. عزیزالله اف از نسل همان یهودی هایی بود که نادرشاه برای توسعه مشهد از قزوین وارد مشهد کرد و کاروانسرای او تجارت خانه ای برای صادرات محصولات مختلف بوده است. بهتر است ادامه مطلب را در مجله اراول دنبال کنید.

سرای عزیز الله

عزیزالله اف که بود؟

عزیزالله اف تاجر و پولداری مشهدی بود که این سرا را به عنوان تجارت خانه خودش ساخت. خیلی سال قبل از آنکه یهودی ها مجبور به ترک مشهد شوند این تجارت خانه در سال ۱۳۴۸ ق به حاج غلامحسین سالم مشهدی واگذارشد.

در زمان حاج غلامحسین این سرا محل رفت و آمد تاجران فرش و گلیم بود و بعد تبدیل به تجارت خانه مواد غذایی شد. الان هم محلی برای خرید و فروش کالاهای ایرانی و اجناس دست دوم خارجی است.

کاروان سرا که در یکی از بازارهای معروف مشهد به نام عباس قلی خان واقع شده بود، مدت ها به عنوان محلی پر رونق و نبض تپنده اقتصاد شهر شناخته می شد.

سرای عزیز الله

معماری سرای عزیزالله اف

بنای کاروان سرای عزیزالله ااف در طول زمان تغییرات چندانی، جز

چند الحاق اضافی در بخش داخلی، به خود ندیده است.

خوشبختانه این اضافات نتوانسته معماری اصلی بنا را تحت الشعاع قرار دهد.

تنها اتفاقی که در آنجا افتاده ولی خوشایند نیست، تراکم بیش از حد واحدهای تجاری است که زیبایی بنا را خدشه دار کرده است. متاسفانه این بنا ظاهری به هم ریخته و شلوغ پیدا کرده است.

معماری این کاروان سرا مثل سایر بناهای ایرانی اسلامی، درون گراست،

یعنی بنا به دو بخش اندرونی و بیرونی تقسیم می شود. در بخش بیرونی

کاروانسرا حیاط بزرگ و مرکزی طراحی شده است و اطراف آن را حجره ها احاطه کرده اند.

بخش اندرونی کاروانسرا با حیاطی کوچک و فرعی در شرق بنا جدا شده

و بخش خصوصی تر ساختمان به شمار می رود و با درب کوچکی به گذرگاه مجاور راه پیدا می کند.

سرای عزیز الله

این بنا دارای ۳ طبقه است که از بیرون تنها دو طبقه از آن به چشم می آید و بیننده گمان می کند که با کاروانسرایی دو طبقه روبرو است. دلیل این موضوع این است که کاروانسرا از سطح کوچه پایین تر است

و طبقه های اول و دوم نسبت به طبقه همکف عقب نشینی داشته اند.

در این دو طبقه بالکن هایی مشرف به حیاط وجود دارد که در چهار طرف بنا قرار گرفته اند و در گوشه ها با راه پله به یکدیگر وصل می شوند.

هنوز در این کاروان سرا بوی معماری قدیم به مشام می رسد.

تیر و ستون و نرده بالکن ها از جنس چوب است و کف بنا تماما مفروش به آجر است.

بعضی از راه پله ها نیز چوبی است. در کنار آن ها تزینات آجری، سقف ضربی با دهانه بزرگ حجره ها و در و پنجره های چوبی زیبا گواه قدمت طولانی این بنا است.

سرای عزیز الله

سرای عزیزالله اف در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۸۰ با

شمارهٔ ثبت ۴۰۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آدرس: خیابان شهید نواب صفوی، میانه کوچه عباسقلی خان.

اگر به آنجا سری زدید حتما برای

دیدن خانه توکلی، خانه داروغه و سایر آثار تاریخی آن منطقه هم وقت بگذارید.

 


عفیفه خدنگی | ۲۸ اسفند ۹۷

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

0 دیدگاه