over tourism ؛ گردشگری فراتر از مرزهای خود over tourism پدیده ای قابل کنترل:  صنعت… سه شنبه ۹ مرداد ۹۷

over tourism ؛ گردشگری فراتر از مرزهای خود

over tourism پدیده ای قابل کنترل: 

صنعت گردشگری از بدو پیدایش به عنوان فعالیتی بی خطر در اذهان عمومی جای خود را پیدا کرد؛  کجای این صنعت می توانست برای انسان خطر آفرین و مشکل ساز باشد؟ وقتی همه چیز در گردشگری با تعطیلات آخر هفته، اوقات فراغت، لذت، استراحت و فراغت از همه مسئولیت ها ارتباط برقرار می سازد، هیچ چیزی نمی تواند در این صنعت بد باشد. گردشگری نه تنها خطری برای انسان ها ندارد که ثروت را به سمت جوامع بومی فقیر در برخی نواحی زمین سرازیر ساخته و بسیاری از گونه های گیاهی و جانوری را از انقراض حفاظت کرده و بازسازی شهرهای تاریخی را موجب شده است.

اگر چه این موضوع که گردشگری ثروت، خوشبختی و حفاظت از میراث را پدید آورده حقیقت دارد اما اینکه گردشگری فقط و فقط به نتایج مثبت منتهی شده، فرضیه ای بی اساس و اشتباهی بزرگ است.  اشتباهی که همه جوامع درباره صنعت گردشگری و نتایج آن مرتکب شده اند.

امروزه بسیاری از کارشناسان گردشگری این افسانه را زیاد قبول ندارند و در سالهای اخیر تلاش های بسیاری برای نشان دادن اثرات منفی گردشگری از سوی آن ها صورت گرفته است. به طوری که این تلاش های انتقاد آمیز به ظهور اصطلاح جدیدی در ادبیات گردشگری منتج شده که از آن به over tourism یاد می شود. اصطلاحی که در سال های اخیر بر زبان بسیاری از کارشناسان این صنعت جاری شده است. در این مقاله قصد داریم به معرفی اصطلاح over tourism بپردازیم.

over tourism

over tourism چیست؟

over tourism می تواند معادل مشابهی برای گردشگری انبوه (mass tourism) باشد. این پدیده زمانی اتفاق می افتد که بازدیدکنندگان “بسیار زیادی” از یک مقصد خاص دیدن کنند، واژه “بسیار زیاد”  زمانی به کار می رود که تعداد بازدید کنندگان یک مقصد بیش از توان و انتظار ساکنان محلی، جامعه میزبان و صاحبان کسب و کارها باشد؛ زمانی که اجاره بالای خانه ها و اقامتگاه های بومی، حتی شهروندان عادی را وسوسه می سازد که برای دریافت پول خانه های شخصی خود را در اختیار گردشگران قرار دهند پدیده over tourism اتفاق افتاده است؛ زمانی که جاده های باریک پر می شود از تراکم وسایط نقلیه توریستی؛ حیات وحش از حضور بیش از اندازه گردشگران نابود می شود؛ ازدحام جمعیت در یک سایت یا مقصد جلوی بازدید گردشگران را می گیرد؛ و مناطق آسیب پذیر به علت حضور بیش از اندازه گردشگران محکوم به نابودی می شود، آن زمان است که نشانه های over tourism آشکار شده است.

over tourism

چرا overtourism اتفاق افتاد؟

صنعت گردشگری مانند بسیاری از صنایع دیگر تقریبا به شکل کاملا مشخصی بر توسعه متمرکز شده است، بدون آن که کمترین توجهی به اثرات آن داشته باشد. پس از چندین دهه رشد کنترل نشده، این صنعت از آستانه خود عبور کرد به طوری که در حال حاضر گردشگری در بسیاری از جوامع بیش از آنکه اثرات مثبت از خود بر جای گذاشته باشد، مشکلات عدیده ای را به وجود آورده است. این اثرات منفی خود را به اشکال مختلفی بروز داده اند که از  آن جمله می توان به حضور تعداد بسیار بالای گردشگران در نواحی روستایی، پارک های ملی و سواحل اشاره کرد.

تعداد بازدید کنندگان به یک باره و با گذشت چند دهه در شهرهای توریستی جهان و جاذبه های گردشگری با افزایش قابل توجهی رو به رو شد به طوری گزارشات سازمان ملل از افزایش چشمگیر تعداد گردشگران بین المللی در مقایسه با سالهای اخیر خبر می دهد. بنابراین با وجود آنکه این واژه در سال ۲۰۱۲ ابداع شده اما خود پدیده over tourism پدیده جدیدی نیست.  از تابستان ۲۰۱۷  به دلیل موج اعتراضات جوامع بومی در برخی نقاط جهان که ناشی از حضور انبوه گردشگران بوده، واژه over tourism  جایگاه خود را در  ادبیات گردشگری باز کرده است.

گویا واکنش های جوامع بومی در برخی نواحی دنیا که با موج حضور گردشگران انبوه مواجه شده بودند  باعث شد این واژه بر سر زبان ها بیافتد. به طوری که حتی در برخی نقاط جهان، جوامع بومی از حضور گردشگران در محل زندگی خود جلوگیری کردند و با بستن دربهای خانه خود اجازه ورود به گردشگران را ندادند.

over tourism

عوامل کلیدی در پیدایش پدیده overtourism چه هستند؟

فاکتورهای موثر بسیاری در پیدایش پدیده over tourism نقش دارد که البته این عوامل از مکانی به مکانی دیگر متفاوت است. یکی از عواملی که به پیدایش پدیده over tourism منجر شده می تواند تامین کنندگان اقامتگاه های ارزان همچون Airbnb باشد. این سایت موجب شد که به طور ناگهانی تعداد بسیار زیادی تخت در شهرهای مختلف جهان در دسترس گردشگران قرار بگیرد. قرار گرفتن تعداد بسیار زیادی تخت و محل اسکان آن هم بدون برنامه ریزی و داشتن مجوزهای لازم برای اقامت و در بسیاری از موارد بدون پرداخت مالیات به دولت ها موجب شد سیل گردشگران به هر نقطه ای از جهان روانه شوند و این اقامتگاه ها را اشباع کنند.

متاسفانه دولت ها و مقامات محلی گردشگری از گذشته معتقد بودند که هر چه تعداد آمار و ارقام حضور گردشگران در یک منطقه بیشتر باشد، اتفاقات خوشایندتری برای صنعت گردشگری آن کشور یا منطقه رخ داده است بی توجه به اینکه این آمار در بخش گردشگران بین المللی باشد یا بک پکرها و یا کوهنوردان و سایر انواع گردشگران و این وب سایت  آمار گردشگران را در شهرهای مختلف جهان به شدن افزایش داد اما اثرات منفی این ازدحام گردشگران بر هیچ کس پوشیده نیست.

عامل مهم دیگری که به پیدایش پدیده over tourism منجر شده است، تعداد بسیار زیاد پروازهای ارزان قیمتی است که این روزها در دسترس مردم جهان قرار گرفته است.  به طوری که گاهی هزینه سفر با هواپیما از لندن به مراکش کمتر از هزینه سفر با قطار از لندن به منچستر گزارش شده است و این شروع روانه شدن گردشگران بسیار به نواحی دیگر حتی در دوردست ترین نقاط جهان است.

از طرف دیگر کشتی های تفریحی با استفاده از سوخت ارزان قیمت که البته صدمات جبران ناپذیری به محیط زیست دریایی کره زمین وارد می سازد، توانستند هزینه بلیت خود را به میزان قابل توجهی کاهش داده و عامل مهمی برای افزایش مسافرت ها باشند. همه این عوامل دست به دست هم می دهد تا گردشگران به راحتی به هر نقطه از جهان سفر کنند و در سواحل، بناهای یادبود و سایت های باستانی تجمع کنند، کافه ها و رستوران ها و غذاخوری ها را اشغال کنند، تجارب ناخوشایندی در تعامل با جامعه میزبان به وجود آورند و پدیده overtourism را به وجود  آورند.

over tourism

گردشگران چگونه می توانند از over tourism پیشگیری کنند؟

گردشگری مسئولانه به شیوه ای از سفر اشاره می کند که در راستای ایجاد مکانی

بهتر هم برای بازدیدکننده و هم برای ساکنان بومی تلاش می کند.

بنابراین، طبق این تعریف گردشگری مسئولانه درست نقطه مقابل overtourism است

که کیفیت زندگی جوامع بومی را کاهش داده و به دلیل ازدحام جمعیت تجربه ناخوشایندی برای گردشگران به جا می گذارد.

البته پیدایش over tourism تنها مبتنی بر تعداد گردشگران نیست؛

به این معنا که از حضور تعداد بیشمار گردشگران در زمانی مشخص در یک مقصد جلوگیری شود،

بلکه در کنار آن بیشتر نگرش گردشگران به نوع سفر است که از گسترش overtourism جلوگیری می کند.

در حقیقت اتخاذ یک رویکرد مسئولانه در سفر می تواند

به میزان قابل توجهی از اثرات منفی ناشی از حضور گردشگران در یک منطقه بکاهد.

در چنین موردی راه حل موثر می تواند سفر مسئولانه باشد؛

سفری که اثراث مثبت را افزایش می دهد و اثرات منفی را به حداقل می رساند.

دو عامل که بیش از هر چیزی در سفر مسئولانه اهمیت پیدا می کند “زمان” و “مکان” است.

اسپانیا، ایتالیا، ایسلند و کراواسی از قربانیان over tourism در سالهای اخیر بوده اند.

ازدحام گردشگران در بارسلونا موجب خشم و نفرت شهروندان از حضور گردشگران شده است.

اما این پدیده در حال حاضر فقط مربوط به شهرهای بزرگ و مقصدهای ساحلی است

در حالی که نقاط بسیار زیاد دیگری در جهان وجود دارند که در انتظار گردشگران هستند تا آن ها را کشف کنند.

رویکرد گردشگری بوم – محور و سفر به نواحی روستایی می تواند

تا حد بسیار زیادی از ازدحام گردشگران بکاهد و علاوه بر این شما

را با فرهنگ واقعی یک کشور آشنا سازد. راهکار دیگر این است

که در فصل های پیک که ازدحام جمعیت گردشگران به بالاترین

میزان خود می رسد سفر نکنید. اگر قصد دارید از سایتهای باستانی،

موزه ها و بناهای یادبود دیدن کنید فصلهای غیر پیک هر مقصدی

را برای سفر انتخاب کنید تا هم خودتان با تمرکز بیشتری بر مکان های مورد علاقه تان،

از سفر لذت بیشتری برده باشید و هم فشار روانی کمتری به جامعه میزبان وارد ساخته باشد.

تا جایی که امکان دارد سعی کنید در سفر پول خرد به همراه داشته باشید

تا با پرداخت هزینه ورودی مکان های دیدنی به اقتصاد محلی آن

مقصد کمک کرده باشید. سعی کنید تا حد ممکن در اقامتگاه های محلی

و مهمان خانه ها اقامت کنید و در رستوران های محلی غذا بخورید.

سفر مسئولانه از آنجایی که در مقیاس کوچکتری انجام می شود

نه تنها به اجتناب از over tourism کمک می کند بلکه فرصت ارتباط بیشتر

و بهتر با مردم بومی و شناخت سبک زندگی آنان را به شما هدیه می کند.

over tourism

نقش دولتها چیست؟

اما سهم دولتها و مقامات گردشگری کشورها در این بین چیست؟

دولتها باید از صدور مجوزهای اقامتی و خدمات بدون در نظر گرفتن

اثرات منفی آن جلوگیری کنند. آن ها باید نظارت بیشتر و بهتری بر عملکرد کسب

و کارهای مرتبط با حوزه گردشگری داشته باشند و فعالیت کسب و کارهای

بدون مجوز را لغو کرده و بر حضور گردشگران به ویژه

در زمان های پیک در نقاط توریست پذیر نظارت بیشتری داشته باشند.

 

 


زهره خسروی | ۷ مرداد ۹۷ –  responsibletravel.com

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

2 دیدگاه

  1. علیرضا کاظم زاده

    عالی بود

    • موبایل: ۰۹۱۵۵۰۲۱۰۴۶